Je ziet ze overal: collageen-drankjes, -poeders, crèmes, -snacks. De beloftes stapelen zich op – stralende huid, soepele gewrichten, sterker haar. Maar klopt dat verhaal eigenlijk wel? En begrijpen we überhaupt hoe ons lichaam werkt?
Ik zie steeds vaker mensen collageen slikken in de hoop dat het rechtstreeks hun rimpels vult of hun kraakbeen versterkt. Maar ons lichaam is geen bouwset waarin je simpelweg onderdelen kunt toevoegen. Tijd om de collageenhype eens echt te ontrafelen, want er is meer aan de hand dan de marketing je wil doen geloven.
Wat is collageen eigenlijk?
Collageen is het meest voorkomende eiwit in ons lichaam. Het zit in je huid, botten, pezen, kraakbeen en bindweefsel. Je kunt het zien als een soort lijm die je lichaam bij elkaar houdt en structuur geeft. Zonder collageen zou je letterlijk uit elkaar vallen.
Naarmate je ouder wordt, maakt je lichaam minder collageen aan. Dat zie je terug in rimpels, stijvere gewrichten en minder elastische huid. Logisch dat de industrie daarop inspeelt met de gedachte: als je minder collageen hebt, moet je het toch gewoon aanvullen?
Klinkt simpel. Maar zo werkt het helaas niet.
Waarom collageen slikken weinig zin heeft
Hier komt het belangrijkste deel: wanneer je collageen slikt, wordt het in je darmen volledig afgebroken tot losse aminozuren. Net zoals elk ander eiwit dat je binnenkrijgt, of het nu uit kip, ei of linzen komt.
Die losse bouwsteentjes gaan vervolgens je bloedbaan in, en je lichaam beslist zélf wat ermee gebeurt. Misschien gebruikt het ze om nieuwe cellen te maken, misschien om hormonen aan te maken, of misschien om energie te produceren. Maar dat ze netjes naar je gezicht reizen om daar je rimpels op te vullen? Die garantie is er absoluut niet.
Bovendien krijgen de meeste Nederlanders al voldoende eiwit binnen via hun voeding. Je lichaam heeft niet per se collageen nodig om collageen aan te maken, het heeft gewoon voldoende aminozuren nodig. En die zitten in alle eiwitrijke voeding.
En wat met collageen smeren dan?
"Oké", hoor ik je denken, "maar als slikken niet werkt, dan kan ik het toch op mijn huid smeren?" Helaas, ook daar zit een addertje onder het gras.
Om te begrijpen waarom dit niet werkt, moet je weten waar collageen zich bevindt. Je huid bestaat uit drie lagen: de opperhuid (epidermis), de lederhuid (dermis) en de onderhuid. Collageen zit in de dermis — de tweede laag. Daar maken gespecialiseerde cellen, de fibroblasten, collageen aan dat je huid zijn stevigheid en elasticiteit geeft.
Collageenmoleculen in crèmes zijn veel te groot om door je opperhuid (epidermis) heen te dringen, laat staan om de dermis te bereiken waar ze nodig zijn. Je huid is namelijk speciaal ontworpen als beschermingsbarrière. Het collageen in crèmes blijft dus bovenop de opperhuid liggen.
Wat collageencrèmes wel doen, is je huid beter hydrateren. En een goed gehydrateerde huid ziet er inderdaad gladder en voller uit, waardoor rimpels tijdelijk minder opvallen. Maar dat komt door het vocht op de opperhuid, niet door een toename van collageen in de diepere dermislaag waar het er écht toe doet.
Wil je echt iets doen voor je collageenproductie via je huid? Dan zijn er wel ingrediënten die wetenschappelijk bewezen effectief zijn:
Vitamine A (retinoïden)
Het enige ingrediënt waarvan wetenschappelijk bewezen is dat het de collageenproductie stimuleert. Verkrijgbaar op recept.
Vitamine C
Niet alleen antioxidant, maar ook essentieel voor de aanmaak van collageen. Zoek naar producten met minimaal 0,6% vitamine C.
Niacinamide (vitamine B3)
Stimuleert de collageenproductie en verbetert de huidbarrière.
Peptiden
Sturen signalen naar je huid om meer collageen aan te maken. Kijk bijvoorbeeld naar tetrapeptide-21.
SPF (zonnebescherming)
Beschermt het collageen dat je hebt tegen afbraak door UV-straling. Dé belangrijkste anti-aging stap.
Wat zegt de wetenschap?
De claims die je tegenkomt op verpakkingen en websites klinken indrukwekkend. "Goed voor je gewrichten!" "Mooiere huid!" "Sterker haar!" Maar hier komt de kluif: veel van die claims zijn helemaal niet toegestaan.
Recent onderzoek van de NVWA liet zien dat bij 25 van de 30 onderzochte webshops verboden gezondheidsclaims werden gemaakt. Ruim 80% van de aanbieders belooft dingen die wetenschappelijk niet hard te maken zijn. Voor collageen bestaan namelijk geen officieel goedgekeurde claims door de Europese Unie als het gaat om gewrichten, kraakbeen, huid of darmen.
De weinige studies die wél positieve resultaten laten zien, blijken vaak van lage kwaliteit te zijn, met kleine groepen deelnemers en betaald door de fabrikanten zelf. Niet bepaald objectief dus.
En dan zijn er nog de mogelijke risico's: blootstelling aan zware metalen uit dierlijke bronnen, te veel vitamine B6 (wat zenuwschade kan veroorzaken) of allergische reacties bij mensen die gevoelig zijn voor vis of schaaldieren.
Toch is het collageen verhaal niet helemaal uit de lucht gegrepen. Ziekenhuizen gebruiken soort van collageenpatches om de heling van open wonden te doen versnellen. Maar de samenstelling van die patches zijn niet te vergelijken met de cremes die je in de winkel koopt
De marketingtruc ontmaskerd
En hier zit de valkuil. Bedrijven gebruiken het feit dat collageen werkt bij wondgenezing (waar!) om te suggereren dat collageen-drankjes hetzelfde effect hebben (niet waar!). Ze maken slim gebruik van wetenschappelijke termen en beelden van stralende huid om je te overtuigen.
Maar oraal collageen dat in je maag en darmen wordt afgebroken, is iets heel anders dan collageen dat lokaal wordt aangebracht op een wond. Het zijn twee totaal verschillende toepassingen.
En dan: LED-lichttherapie – wél een eerlijk verhaal
Nu we slikken en smeren hebben besproken, is er nog een derde categorie die ik niet kan overslaan: LED-lichttherapie. Want dit is waar het verhaal écht interessant wordt.
Terwijl collageen-crèmes en supplementen vooral marketing zijn, is LED-lichttherapie iets compleet anders. Hier zit wél degelijk wetenschap achter.
In plaats van collageen van buitenaf toe te voegen, stimuleren de lichtgolven je eigen huidcellen om méér collageen te produceren. Je lichaam doet het werk zelf – het licht is slechts de aanzet. De technologie is bovendien niet bedacht door de cosmetica-industrie, maar in de jaren tachtig door NASA, voor de verbetering van wondgenezing en weefselgroei bij astronauten.
Studies tonen aan dat regelmatig gebruik van rood en nabij-infrarood licht fijne lijntjes met 36% kan verminderen na 12 weken. LED-lichttherapie is dus een mooie uitzondering in het collageenverhaal. Geen hype, maar technologie met een serieuze wetenschappelijke basis, mits je kiest voor kwaliteit.
Wil je precies weten welke lichtkleuren wat doen, hoe je een goed masker kiest en waar je op moet letten? lees hier alles over LED-lichttherapie!
Wat helpt dan wél?
Als je echt wilt investeren in je huid, gewrichten en bindweefsel, dan zijn er veel effectievere manieren:
Voldoende eiwitten
Denk aan eieren, vis, vlees, peulvruchten, noten en zuivel.
Vitamine C
Zonder vitamine C kan je lichaam geen collageen produceren. Eet citrusvruchten, paprika's, broccoli, aardbeien en kiwi.
Beweging
Stimuleert de aanmaak van collageen in je gewrichten en bindweefsel. Krachttraining houdt botten en spieren sterk.
Minder suiker
Overmatige suikerinname beschadigt collageen via glycatie, waardoor het minder soepel wordt.
Zonbescherming
UV-straling breekt collageen af. Zonnebrandcrème is dé anti-aging investering die écht werkt.
Stressreductie en slaap
Cortisol breekt collageen af. Voldoende rust en ontspanning zijn essentieel.
Stoppen met roken
Roken versnelt de afbraak van collageen én remt de aanmaak. Een van de krachtigste keuzes voor je huid.
De holistische kijk
Vanuit een holistisch perspectief is de collageenhype een mooi voorbeeld van hoe we problemen willen oplossen met snelle fixes in plaats van te kijken naar de onderliggende oorzaken. Rimpels en stijve gewrichten zijn niet zomaar iets waar je een supplement tegenaan gooit.
Ze vertellen een verhaal over hoe je leeft. Over hoeveel je beweegt, wat je eet, hoe je met stress omgaat, of je genoeg slaapt, of je rookt, en hoe je in het leven staat. Dat zijn de factoren die écht invloed hebben op hoe je lichaam collageen aanmaakt en behoudt.
Je lichaam is geen machine waar je onderdelen aan kunt toevoegen. Het is een complex, intelligent systeem dat zelf heel goed weet wat het nodig heeft – mits je het de juiste omstandigheden geeft.
De kern van het verhaal
❌ Collageen slikken? De bouwstenen komen niet automatisch op de plek waar jij ze wil hebben.
❌ Collageen smeren? Het molecuul is te groot om door je huid heen te dringen — het hydrateert alleen de bovenlaag.
✅ LED-lichttherapie? Hier stimuleer je je eigen lichaam om zelf meer collageen aan te maken — wél wetenschappelijk onderbouwd.
✅ De basis? Een gezonde levensstijl. Eet gevarieerd, beweeg, slaap goed, beperk stress en bescherm je huid.
Die aanpak vraagt meer dan een potje collageen-poeder, maar de resultaten zijn duurzaam, wetenschappelijk onderbouwd en doen recht aan hoe je lichaam écht werkt. En als je een stap verder wilt gaan, is een kwalitatief goed LED-masker een zinvolle aanvulling — mits je consistent bent en je verwachtingen realistisch houdt.
💚
Want echte vitaliteit begint niet in een potje,
maar in hoe je dagelijks voor jezelf zorgt.